Door Peter Punt

Rotterdam - De meeste mensen die in plaats van een bril contactlenzen willen, kiezen voor zachte lenzen. Deze kunnen vrijwel direct zonder problemen worden gedragen. De harde variant is eigenlijk beter voor de ogen en gaat langer mee. Probleem van de harde lens is echter de gewenning. De Rotterdamse opticien Dirk van Meurs heeft voor lensdragers een revolutionaire vinding gedaan: een comfortabel zittende, op de maat van de ogen gemaakte lens van hard materiaal: de Xtralens. Het is het resultaat van een jarenlange ontwikkeling en vele testen.
De zaak van Van Meurs is te vinden aan de Rotterdamse Slinge. Op het eerste gezicht een gewone opticien, maar mensen die afdalen in de kelder van het pand zien daar een laboratorium waar de Xtralens in de afgelopen jaren werd ontwikkeld. Het bedrijf is genoemd naar de vader van Dirk, Bart van Meurs, die tweeënveertig jaar geleden als opticien van start ging. Sinds twaalf jaar is de zaak in handen van Van Meurs junior. ,,Het mooie van dit bedrijf is dat we altijd hebben gewerkt met artikelen die buiten het standaard assortiment van de opticien vallen. Mijn vader en ik zijn perfectionisten die met minder geen genoegen nemen."
Zo is Van Meurs een van de weinige Rotterdamse opticiens die zich bezig houden met "low-vision". Hierbij gaat het om speciale hulpmiddelen voor slechtzienden, zoals vergrotende gezichtshulpmiddelen om te lezen of om de ondertiteling op de televisie te kunnen zien. Van Meurs: ,,Je duikt in een materie en op een bepaald moment gaat het groeien. Onze klanten weten dat we oplossingen kunnen bedenken voor allerlei oogproblemen. En zo is ook ons onderzoek naar de lenzen ontstaan."
De contactlens dus. Over het algemeen staan zachte lenzen bekend als goed en zeer comfortabel. Ze worden ook het meest gebruikt. Een massa-artikel dat zelfs bij de drogist wordt verkocht. Het is 'big business' en er wordt aan verdiend, vooral ook omdat ze weer snel aan vervanging toe zijn.
,,Weet je," zegt oogarts Joke de Beijer, verbonden aan het Ikazia-ziekenhuis, ,,het woord alleen al - zachte lens - spreekt mensen aan. Het klinkt vriendelijker. Je kunt ze indoen en zo weglopen. Maar op de lange duur zien we veel meer problemen met die zachte lenzen dan met de harde."
Na een goede start met een zachte lens ontstaan volgens De Beijer vaak infecties aan de ogen. Ook krijgen de dragers te maken met intolerantie; op een of andere manier verdragen ze een lens niet meer. Ze krijgen als het ware afstotingsverschijnselen. ,,Dan ga je behandelen, ze krijgen andere lenzen, maar vaak komt het probleem toch terug", ervaart De Beijer.
Het is een klassiek probleem, vindt zij. De zachte lens vormt zich naar het oog en sluit het hoornvlies als het ware vacuüm af. Omdat door de stofwisseling van het hoornvlies afvalstoffen via het oog naar buiten toe worden geloosd, kunnen die stoffen (onder meer eiwitten) niet weg. Ook de 'traanwisselbaarheid' stagneert dan, zoals Van Meurs het omschrijft.
Maar ja, een zachte lens heeft zo zijn voordelen. De lens zit vaster dus is de kans uiterst gering dat het breekbare kleinood uit je ogen valt. Met de oude harde lens kan dat wel gebeuren. De zachte lens werd in 1972 wereldwijd geïntroduceerd en was vrijwel meteen een succes. Maar van de honderden klanten van Van Meurs die destijds de zachte lens kozen, zijn er hooguit een tiental die ze nog steeds dragen. De rest draagt een harde lens of een bril.
,,Als mensen steeds weer bij een oogarts terugkomen omdat ze weer eens een ontsteking hebben, wordt toch aangeraden harde lenzen te nemen. Maar dat is in het begin erg wennen. Een zachte lens voel je niet, een conventionele lens is wat anders. Er zijn klanten die er niet eens mee naar buiten durven. Het irriteert, ze gaan met de ogen knipperen en dat voel je. Het ooglid stoot als het ware telkens tegen de rand van de lens," legt Van Meurs uit.
De Xtralens die hij samen met werktuigbouwkundige Mat Heezen heeft ontwikkeld, benadert het comfort van de zachte lens en heeft het vormstabiele karakter van de harde lens. De lens is gasdoorlatend, waardoor de kans op onstekingen tot een minimum wordt beperkt. Verder is volgens Van Meurs de lens niet gevoelig voor temperatuur- of vochtigheidswisselingen in ruimtes waar de drager verblijft. Ook van schitteringen van lampen of beeldschermen, een veel gehoorde klacht, heeft de gebruiker geen last.
Oogarts De Beijer: ,, Wij raden vrijwel altijd harde lenzen aan. Ik draag zelf nu die grote Xtralens van Van meurs. Dat bevalt me uitstekend. Als je last hebt van een gewone harde lens, dan voel je niet de lens op het oog, maar je voelt de irritatie van het ooglid. Elke knippering van een ooglid is dan pijnlijk."
De lens van Van Meurs is in de regel groter dan de doorsnee harde lens. Hij wordt aangepast aan de diameter van het hoornvlies. Maar ook wordt de anatomie daarom heen gemeten, zoals de positie van het ooglid, de afstand tussen de oogleden en de bolling van het oog. Alles wordt vastgelegd met meetappratuur. ,,Het is maatwerk en vervolgens kun je zonder een paslens te gebruiken een nieuwe aanmeten. Het is een methode die door elke specialist kan worden toegepast," zegt hij.
De Beijer vindt de Xtralens van Van Meurs een goede ontwikkeling. Veel meer mensen dan vroeger kunnen nu harde lenzen verdragen. ,,Een ander groot voordeel is dat de oogleden niet gaan hangen. Uit onderzoek is gebleken dat mensen die jarenlang kleine harde lenzen droegen allemaal last kregen van iets afhangende oogleden. Met die nieuwe lens gebeurt dat niet. Het ooglid hoeft niet steeds over de rand van de lens te glippen. Ook is het mogelijk met een harde lens cilindrische afwijkingen in het oog te corrigeren. Met een zachte lens kan dat slechts met veel moeite en hoge kosten."
Van Meurs heeft zijn vinding intussen al geïntroduceerd in Groot-Brittannië, een land waar nog meer dan in Nederland de zachte lens veruit het populairst is. Ook in eigen land begint de introductie op gang te komen. De prijs van de Xtralens ligt niet hoger dan die van gewone lenzen.
Eigenlijk is Dirk van Meurs een dief van zijn eigen portemonnee. De markt van zachte lenzen is immers een vervangingsmarkt geworden, terwijl harde lenzen veel langer meegaan. Als lensdragend Nederland (en daarbuiten) massaal zou overgaan op de Xtralens wordt er minder verdiend door producenten en opticiens. ,,Voor mij heeft het probleemloos dragen van contactlenzen de hoogste prioriteit. De enige groep waarvoor mijn vinding geen zin heeft, zijn die mensen die zachte lenzen voor langere tijd probleemloos kunnen verdragen. Maar mensen die wel last houden, kunnen nu zonder meer overschakelen op een harde lens. De drempel is veel lager."

© Rotterdams Dagblad