Uit Trouw
Meeste lenzen passen niet

Nieuwe harde lens
________________

Rob Zeeman

Contactlenzen lijken niet voor iedereen weggelegd. Van de 2,4 miljoen Nederlanders die ooit een paar hebben laten aanmeten is inmiddels 35% met oogklachten afgevallen. Domme pech, volgens de opticiens, want niet ieder oog is er geschikt voor. De Rotterdamse lenzenspecialist en werktuigbouwkundige Dirk van Meurs vond een andere oorzaak: een slechte pasvorm. Met die kennis ontwikkelde hij een klachtenvrije lens: de Xtralens.

De grote boosdoener is de z.g. zachte lens. Die zit een stuk comfortabeler dan harde lenzen. Daarom kiezen de meeste mensen voor de zachte, ook al gaan die minder lang mee. Maar vroeger of later krijgt iedereen klachten, meent Van Meurs. Hij legt een harde en een zachte lens naast elkaar op een schoteltje. Ze zien er vrijwel hetzelfde uit, alleen is de zachte lens wat groter. ,,Moet je straks het verschil eens zien, als die zachte lens is ingedroogd."
Harde lenzen zijn vormvast. Die drijven op het oogvocht en bij elke oogbeweging verschuiven ze iets. Ook voel je de randen met je oogleden. Van Meurs: ,,Door dit drijven lijkt het net alsof je een vuiltje in je oog hebt, ook als je ze al een tijdje draagt." Maar het grote voordeel van die lenzen is dat ze de circulatie van oogvocht intact laten.
Bij zachte lenzen is dat minder het geval. Die plooien zich naar het oog. En omdat het oogoppervlak niet egaal is, maar een beetje heuvelachtig, verschuiven de lenzen niet. Nadeel is dat die plooibaarheid sterk afhangt van de vochtigheidsgraad. Als die niet optimaal is, trekt de lens krom en sluit zo de doorstroom van traanvocht af. Zo'n lens wordt dan een zuignap waaronder zich een klein drama voltrekt. Dode oogcellen en oud vocht hopen zich op en ook stofwisselingsgassen als kooldioxide kunnen niet meer weg. Heel geleidelijk treedt er verzuring op. Het tempo daarvan hangt van een aantal factoren af, zoals de vorm van het oog, de kwaliteit van het traanvocht en de vochtigheidsgraad van de omgeving. Van Meurs: ,,Als je van iemand die gegevens exact weet, kun je de wekker zetten. Vroeger of later krigt iedereen last, al is het na tien jaar."
Twaalf jaar terug nam Van Meurs de zaak van zijn vader over. Hij had niet de ambitie om opticien te worden, maar zag als werktuigbouwkundige een uitdaging in het oplossen van allerlei oogproblemen. In het ruime, modern uitgeruste laboratorium beneden in het pand wordt gewerkt aan speciale hulpmiddelen voor slechtzienden en daar is de afgelopen jaren ook de Xtralens ontwikkeld.
De Xtralens is ook een harde lens, maar wel eentje op maat. Bij het aanmeten worden naast de optische kenmerken ook de anatomische eigenschappen van het oog vastgelegd. Die gegevens gaan in de computer die vervolgens de ideale lensvorm berekent. Dit flexible productieproces levert harde lenzen die niet zwabberen en niet duurder zijn dan gewone lenzen.
De industrie is vooralsnog niet erg enthousiast over de Xtralens en ook de meeste opticiens lopen er niet warm voor. Van Meurs: ,,Die 900.000 die op het slagveld zijn achtergebleven zijn niet interessant voor de industrie en veel opticiens zitten niet op veranderingen te wachten als de zaken toch al goedlopen." En de zaken lopen goed. Zachte lenzen moeten regelmatig vervangen worden. Afhakers en dragers van harde lezen belemmeren die doorstroming van klanten alleen maar.
Zelf hoeft Van meurs niet rijk te worden van zijn lens. Voor hem is het leveren van een goed product belangrijker. Dat zo'n grote groep de dupe is van de commercie, vindt hij onacceptabel. Van Meurs: ,,Er is veel aan te doen, maar die groep is zo groot, die kan nooit door één persoon van lenzen voorzien worden. Maar ik hoop dat er zoveel mogelijk collega's zich voor de Xtralens gaan interesseren."
Aan het eind van het gesprek komt het schoteltje met de twee lenzen weer tevoorschijn. De harde lens is niet veranderd, maar van de zachte lens is niet veel meer over dan een verschrompeld vaasje. Hooguit nog te gebruiken voor een slakkenoog. ,,Dit is natuurlijk wel een extreme situatie, maar dat is die honderd procent vochtigheid ook. Die vind je nergens."

© Trouw